Dünyanın En Büyük Çölü Türleri ve Özellikleri
15 Mayıs 2024 Çarşamba

Dünyanın En Büyük Çölü Türleri ve Özellikleri

Dünyanın En Büyük Çölü; Yıllık yağış miktarı 25 cm. 'nin altında, gece ile gündüz sıcaklık farklarının fazla olduğu, bitki örtüsü yetişmeyen alanlar çöl olarak adlandırılır. Coğrafi olarak kabul edilen bu tanıma bakarsak dünyanın en büyük çölü Antarktika kıtasıdır. Ancak halk arasında genel kabul gören tanıma göre sıcak çöller içerisinde en büyük olanı Kuzey Afrika'daki Büyük Sahra Çölüdür.


Çöl tipleri

  • Soğuk çöller: Yağış miktarının az olduğu, bitki örtüsünün ok seyrek olduğu ve üzerinde yaşayan canlıların sayı ve çeşitliliğinin az olduğu soğuk çöllere örnek olarak Antartika ve Grönlanddır. Antarktika yüz ölçümü olarak dünyanın en büyük çölüdür.
  • Sıcak çöller: Dünya üzerindeki sıcak çöllere örnek olarak Büyük Sahra Çölü, Patagonya, Gobi Çölü, Kalahari Çölü gibi çöller örnek verilebilir. Bu çöllerin hepsinin ortak özelliği üzerlerindeki yaşam şartlarının çok zorlu olması, yıllık yağış miktarının çok az olması ve yaşayan canlıların zorlu şartlara göre evrimleşmiş olmasıdır. Patagonya'ya son elli yıldır hiç yağmur yağmamışken dünyanın en büyük sıcak çölü olan Büyük Sahra Çölü'nde yıllık yağış miktarı 10 cm. 'nin altındadır.

Büyük Sahra Çölü


Afrika kıtasının kuzeyinde Atlas Okyanusu ile Kızıldeniz arasındaki yaklaşık 9 milyon kilometrekare büyüklüğünde bir alana yayılmış olan dünyanın en büyük sıcak çölünün toprakları 11 ülke tarafından paylaşılmaktadır. Çölün toplam alanının sadece beşte biri kumluk alanken diğer kısımları düz toprak ve dağlık alanlardır. Büyük Sahra Çölü'nde yıllık yağış miktarı çok düşük olmasına rağmen zengin mineralli toprak yapısı sayesinde anlık yağışlarda bitki tohumları hızlı bir şekilde büyüyebilir. Ancak kısıtlı süreyle yaşayabilen bu bitkiler genellikle Böcekler ve çöl keklikleri gibi hayvanlara besin maddesi oluştururlar. Böceklerle beslenen kertenkele, bazı zehirli örümcek türleri ve yılanlar ise besin zincirinin üst halkasını oluştururlar. Suyun çok değerli olması nedeniyle bölgede yetişen bitkiler su kaybını en aza indirecek şekilde diken iğnelidirler. Aynı şekilde Büyük Sahra Çölü'nde yaşayan hayvanlarda gece aktif canlılardır ve bu hayvanlarda su kaybını en aza indirecek şekilde evrimleşmişlerdir. Pek çok yılan, örümcek ve kertenkele türü gündüz yakıcı sıcaktan korunmak için kendilerini kumun altına veya kayalık bölgelerde taşların altına saklarlar. Gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkının yüksek olması zor bir yaşam ortamı oluşturmaktadır. Yaz döneminde gündüz 50 dereceye çıkan sıcaklık geceleri 15 dereceye kadar düşebilmektedir. Bu sıcaklık farkı sayesinde çiy oluşumu gerçekleşmekte ve toprak nemlenmektedir. Aynı zamanda bitki yapraklarında biriken su damlaları ile çöl hayvanları su ihtiyaçlarını karşılamaktadırlar.

Büyük Sahra Çölü'nde zor yaşam şartları altında da olsa Libya çölleri gibi tamamen ıssız olan yerlerin dışında Nil Nehri kenarında ve vaha olarak tabir edilen su kaynakları kenarında kurulmuş alanlarda yerleşim görülmektedir. Toprağın mineral açısından aşırı derecede zengin olması sulama imkânının olduğu yerlerde yüksek kalitede ürün elde edilebilmesine imkân vermektedir. Bu bölgelerde başta folik asit içeriği zengin bir meyve olan ve hamile kalmayı düşünen kadınlar için yumurtlamayı ve yumurta kalitesini yükseltmesi nedeniyle ticari değeri yüksek olan hurma olmak üzere çeşitli tarım ürünleri yetiştirilmektedir. Büyük Sahra Çölü'nde yaşayan insan sayısı 4,5 milyon kişi civarındadır ve bu popülasyonun önemli bir kısmı Nil Nehri kenarında yaşamaktadır.

Günümüzde Büyük Sahra Çölü hızlı bir şekilde özellikle güneye doğru büyümektedir. Büyük Sahra Çölü'nden kalkan toz bulutları çok uzun mesafeleri katederek dünyanın başka ülkelerine, hatta başka kıtalara kadar taşınabilirler. Avrupa'da ve Türkiye'de de özellikle yaz aylarında görülen toz bulutu tabakası ve çamur yağması gibi meteorolojik olaylar dünyanın en büyük çölünün uzak mesafelere taşınmasının sonucudur.

Dünyanın En Büyük Çölü Yorumları

İlk yorumu siz yapmak istermisiniz?

Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Çöl Faresi Türleri ve Özellikleri

Çöl Faresi Türleri ve Özellikleri

Atacama Çölü Tarihi ve Özellikleri

Atacama Çölü Tarihi ve Özellikleri

Çöl Yılanı Türleri ve Özellikleri

Çöl Yılanı Türleri ve Özellikleri

Çöl Tilkisi Türleri ve Özellikleri

Çöl Tilkisi Türleri ve Özellikleri

Arizona Çölü Türleri ve Özellikleri

Arizona Çölü Türleri ve Özellikleri